Baikar Blue logo.png

ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԵՐՈՒՍԱՂԷՄ

Խնդիրը աւելի մեծ է, քան “Կովերու պարտէզի” պարագան

Հոկտեմբերի 27-ին Երուսաղէմի Սրբոց Յակոբեանց միաբանութեան 12 անդամների ստորագրութեամբ հրապարակուած յայտարարութիւնը, հայերէն եւ անգլերէն, անամպ երկնքում ճայթած ամպրոպի տպաւորութիւն թողեց ՙգործից՚ հասկացող հանրութեան վրայ Հայաստանում ու մանաւանդ Սփիւռքում, թէեւ բոլորովին անյարիր է անամպ կոչել հայոց երկնակամարը այս օրերին: Հայերէն յայտարարութեան մէջ միաբաններն իրենց անհամաձայնութիւնն էին յայտնում 2021 յուլիսի 8-ին Հայոց պատրիարքութեան ՙԿովերու պարտէզ՚ անուանումով յայտնի տարածքը 7 աստղանի հիւրանոց կառուցելու համար 99 տարով աւստրալացի մի գործարարի վարձակալութեան տալու պայմանագրի կնքման դէմ, որը ստորագրել են պատրիարք Նուրհան Արք. Մանուկեանը, լուսարարապետ Սեւան Արք. Ղարիպեանը եւ Պատրիարքարանի կալուածոց տեսուչ Պարէտ վարդապետ Երեցեանը: Հակականոնադրական հռչակելով պայմանագիրը, միաբաններն այդ յայտարարութեամբ պահանջում էին յետս կոչել ստորագրութիւնները եւ առ ոչինչ համարել պայմանագիրը, քանի որ այն չէր քննարկուել ու չէր վաւերացուել Յակոբեանց միաբանութեան Տնօրէն ժողովի կողմից, ինչպէս պահանջում է կանոնադրութեան 67-րդ յօդուածը կարճաժամկէտ եւ յատկապէս երկարաժամկէտ վարձակալութեան դէպքերում: Մինչդեռ նոյն յայտարարութեան անգլերէն տարբերակը, որն ըստ էութեան առաւելապէս ուղղուած է միջազգային հանրութեանը, մասնաւորաբար Յորդանանի թաաւորին, Պաղեստինեան ինքնավարութեան նախագահին, Հայաստանի կառավարութեանը եւ Ամենայն հայոց կաթողիկոսին, պահանջում է պայմանագիրն ստորագրած երեք հոգեւորականների հրաժարականը, նոյնիսկ մատնացոյց անելով նրանցից երկուսի հեռանալու վայրըª Ամերիկա...

Յայտարարութիւների հրապարակումից ահա անցել է մէկ շաբաթ, սակայն պաշտօնական մարմիններից դեռեւս չկայ որեւէ արձագանգ, չհաշւած պաղեստինեան կողմից մի տարտամ յայտարարութեան: Ակնկալուածից շատ աւելի թոյլ, փաստի արձանագրումից աւելին չեղաւ նաեւ հայկական մամուլի արձագանգը, հակառակ այն կոչին, որով 12 միաբանները ակնկալում էին իրենց նախաձեռնութեանը համաժողովրդային աջակցութիւն: Սփիւռքահայ մամուլը եղաւ զգուշաւոր, իսկ հայաստանեան մամուլը, որն այս օրերին գերզբաղուած է բոլորիս ծանօթ ու հրատապ այլ հարցերով, գոհացաւ զոյգ յայտարարութիւնների հրապարակմամբ եւ ասպարէզը թողեց ֆէյսպուքեան քեալլագոզներին, որոնք առիթը բաց չթողեցին յարձակուելու Ամենայն հայոց հայրապետի վրայ, անտեսելով փաստական այն իրողութիւնը, որ Մայր աթոռը Երուսաղէմի հայոց պատրիարքութեան նկատմամբ ունի ընդամէնը հոգեւոր գերակայութիւն եւ ո՛չ վարչական կամ քաղաքական: Առաջիկայ օրերին սպասւում է ռամկավար մամուլի համակարգուած ու միասնական խօսքը, որը կը հրապարակենք անյապաղ:

Մինչ այդ հարկ ենք համարում յատկապէս մեր հայրենի ընթերցողներին բացատրել, որ Հայկական Երուսաղէմում ու նրա շուրջը ստեղծուած տագնապը շատ աւելի խորքային պատճառներ ունի եւ շատ ցաւոտ հետեւանքներ կարող է ունենալ, քան ինչ-որ կալուածքի, այս պարագայումª ՙԿովերու պարտէզի՚ վարձակալութեան, իրականումª մեզ համար դրա ընդմիշտ կորստի հարցը:

Սովորական հայ մարդը կարող է առարկել, ծանրածանր այս օրերին, թէ մենք չենք կարողանում մեր անմիջական հայրենի հողը պաշտպանել, էլ ու՛ր մնաց հեռու Երուսաղէմինը ապահովենք: Սխա՛լ մօտեցում: Նախª ՙԿովերու պարտէզը՚ դժբախտաբար առաջին դէպքը չէ եւ միգուցէ վերջինը չլինի: Անցնող տասնամեակներին ու դրանից էլ առաջ, նմանօրինակ գործարքներ շատ են եղել եւ ոչ միայն Երուսաղէմի քաղաքապետարանի, հրէական տարբեր կազմակերպութիւնների եւ անհատների գցած խայծերով եւ մեր որոշ հոգեւորականների ընչաքաղցութեան կամ անհեռատեսութեան պատճառով: Հայապատկան շատ կալուածներ ենք կորցրել ոչ միայն Սուրբ քաղաքում, այլեւ յարակիցª Համբարձման լեռան եւ այլ վայրերում, ոչ միայն յօգուտ հրեաների, այլեւ մահմեդական արաբների:

Երկրորդª ամենաուղիղ կապ կայ Սուրբ վայրերում մեր երկհազարամեայ իրաւունքները պահել-պաշտպանելու եւ Հայաստանի, ներառեալ Արցախը, սահմանները ապահովելու կարողականութեան միջեւ: Երուսաղէմը աշխարհաքաղաքական հակամարտութիւնների եւ քաղաքական տուրեւառի ամենաթէժ հանգոյցներից մէկն է երկրագնդի վրայ: Այդ հանգոյցում ուժեղ ներկայութիւն ունենալը, ազգային, հոգեւոր եւ մշակութային իրաւունքներ պաշտպանելը մեր կարեւորագոյն եւ հազուագիւտ լծակներից մէկը կարող էր լինել, որի գիտակցումը, ինչպէս տեսնում ենք, բացակայում է առաջին հերթին հայոց պատրիարքութեան մօտ: Վերջինին թւում է,- նկատի ունեմ ոչ միայն Նուրհան պատրիարքը,- թէ ինքը տէրն է 1600 տարի հայոց թագաւորների, իշխանների, հոգեւորականների, հասարակ ուխտաւորների նուիրատուութիւններով գոյացած կալուածների, գանձերի, ինչքերի ու մանաւանդª իրաւունքների:

 

Այնինչ պատրիարքութիւնը եւ բոլոր միաբանները, ներառեալ բողոքաւոր հոգեւորականները, պէտք է գիտակցեն, որ իրենք ընդամէնը խնամակալ-պահակն են (custodian) այդ բոլորի, որի համար պէտք է հաշուետու լինեն հոգեւոր վերին իշխանութեանը, ազգին ու պետութեան: Պատրիարքն ու Սրբոց Յակոբեանց ողջ միաբանութիւնը պէտք է դուրս գան հաշուետուողականութեան տեսակէտից իրենց ձեռնտու ինքնամեկուսացումից: Թափանցիկ ու կանխատեսելի դարձնեն իրենց գործունէութիւնը, որը միակ ճանապարհն է վստահութեան դրամագլուխ ունենալու:

ՅԱԿՈԲ ԱՒԵՏԻՔԵԱՆ

Armenian Jerusalem-2_249.jpg